خلاقیت چیست و هر آنچه در مورد خلاقیت باید دانست | What is creativity

مروری بر اهداف و داستان شکل گیری پیج خلاقیت
شهریور ۱, ۱۳۹۵
جملات زیبا در مورد خلاقیت و نوآوری
مجموعه کاملی از جملات تاثیرگذار درباره خلاقیت و ایده
شهریور ۱۵, ۱۳۹۵
خلاقیت چیست و هر آنچه در مورد خلاقیت باید دانست | What is creativity

خلاقیت چیست ؟

خلاقیت

پیشنهاد میکنم مقاله زیر را حتما تا آخر بخوانید٬ چون زندگی شما را تغییر خواهد داد

خلاقیت چیست :

شاید تاکنون ده‌ها و صدها بار کلمه خلاقیت را شنیده باشید، بدون اینکه در مورد چیستی آن فکر کرده باشید. در این مقاله می‌خواهیم خلاقیت را به زبان بسیار ساده تعریف کنیم و ببینیم خلاقیت چیست و چه چیزهایی را شامل می‌شود.
واقعیت این است که تا کنون، روان شناسان و محققان، برداشت های متفاوتی از این واژه داشته و تعاریف متنوعی از آن ارائه کرده اند. وجود چنین اختلاف نظری، ناشی از ماهیت پیچیده آن است.
خلاقیت نیز مانند سایر اصطلاحات و مفاهیم علوم انسانی، یک تعریف مشخص، دقیق و منحصر به فرد ندارد. هر یک از صاحب نظران جنبه خاصی از خلاقیت را مد نظر گرفته و براساس آن تعریف خود را ارائه نموده اند.

به طوری که اگر این تعاریف را لیست کنیم، به ده‌ها مورد می‌رسد. مسلما برای درک کامل مفهوم خلاقیت باید تمام این تعاریف را مرور کرد. ولی همان طور که گفتم، در این مقاله ما نمی‌خواهیم مسئله را خیلی پیچیده کنیم و بیشتر می‌خواهیم به زبان ساده کلیاتی از مفهوم خلاقیت را یاد بگیریم، تا شاید بتوانیم از آن بیش از پیش در امور روزمره زندگی استفاده کنیم. در مقالات بعدی سعی خواهیم کرد از زوایای دیگری به خلاقیت بپردازیم تا بیشتر با این توانایی بشر آشنا شویم.

تعریف خلاقیت :

خلاقیت یعنی توانایی تولید ایده‌ها و راه‌ حلهای متعدد جدید و مناسب برای حل مسائل و مشکلات

این تعریف ضمن ساده بودن، ویژگیهای مهم خلاقیت را نیز بازگو می‌کند. این تعریف از چند قسمت تشکیل شده است :
۱- یک مسئله یا مشکلی پیش آمده که می‌خواهیم آن را حل کنیم.
۲- برای حل کردن آن اقدام به تولید تعداد زیادی ایده می‌کنیم.
۳- سعی می‌کنیم ایده‌های تولید شده جدید باشند (قبلا برای چنین مشکلی، این ایده‌ها ارائه نشده باشند)
۴- ایده‌های تولیدی برای حل مسئله مورد نظر مناسب باشند و بتوان با انتخاب یک یا چند مورد از بهترین ایده‌ها، نسبت به حل مسئله اقدام نمود.

فارغ از مبحث خلاقیت و تعریف فوق، به طور کلی، هر فرد وقتی در زندگی با مشکل و مسئلی روبرو می‌شود، سعی می‌کند راه‌حل مناسبی برای آن پیدا کند. این راه‌حل معمولا یک روش منطقی و معمول است که تقریبا همه مردم از آن برای مسئله مشابه استفاده می‌کنند. ولی وقتی پای خلاقیت به میان می آید، موضوع کمی فرق می کند. در واقع همان گونه که در تعریف بالا ذکر شد، افراد خلاق به یک راه‌ حل بسنده نمی‌کنند، حتی اگر آن راه‌ حل کاملا منطقی و مناسب مسئله مورد نظر باشد. در واقع افراد خلاق دارای توانایی هستند که می‌توانند مسئله را از جنبه‌های مختلف بررسی کنند و در مدت کوتاهی ایده‌ها و راه‌حلهای متعددی پیشنهاد نمایند که بسیاری از آنها تازگی دارند و قبلا برای حل این مسئله به کار نرفته‌اند.
ممکن است بعضی از این ایده‌ها غیرمنطقی و یا غیرعملی به نظر برسند، ولی فرد خلاق با نگرش خلاقانه خود به موضوع، با تغییر و ترکیب این ایده‌های به ظاهر غیرمنطقی، راه‌حل یا راه‌حل‌هایی را ارئه می‌دهد که بسیار بهتر و موثرتر از روش معمول، مشکل را حل می‌کند.

خلاقیت یعنی گشودن پلک‌های اندیشه به سمت نور مطلق

چند نکته مهم در مورد خلاقیت :

بسیاری از مردم برداشت‌های و تصورات نادرستی از خلاقیت دارند. این برداشتها باعث شده که آنها خلاقیت را موضوعی پیچیده و دست‌نیافتی تصور کنند. در زیر سه خصوصیت از خلاقیت ارائه شده که در صورت توجه به آنها می‌توان بیشتر با مقوله خلاقیت آشنا و مانوس شد:

۱- خلاقیت مختص افراد خاص نیست و همه مردم دارای این توانایی هستند. گرچه سطح آن در افراد مختلف متفاوت است. در واقع خلاقیت چیز عجیب و غریبی نیست، بلکه یکی از خصوصیات و توانایی‌های بشر است و ما حتی برخی اوقات بدون آن که شناختی از خلاقیت داشته باشیم، در حل مسائل‌مان از آن استفاده می‌کنیم.
۲- خلاقیت آموختنی است٬ خلاقیت یک مهارت اکتسابی و قابل یادگیری است. افراد با هر سطحی از خلاقیت، قادر به فراگیری و ارتقاء سطح خلاقیت خود هستند.
۳- خلاقیت منحصر به امور و فعالیتهای خاص نیست. بعضی از مردم خلاقیت را منحصر به فعالیتهای هنری می‌دانند. برخی نیز آن را مختص فعالیتهای سطح بالا و اختراع و اکتشاف می‌دانند. در صورتی که کاربرد خلاقیت بسیار گسترده بوده و شما می‌توانید از آن در کارها و مسائل کوچک زندگی روزمره تا مسائل بسیار پیچیده علمی و در سطح جهانی استفاده نمایید.

داستان خلاقانه الاغ گرفتار در چاه

داستان خلاقانه الاغ و چاه :

در روستایی از بد حادثه الاغی به درون چاهی متروک سقوط می‌کند. عمق چاه زیاد بود و دسترسی به الاغ سخت. اهالی دور هم جمع شدند تا چاره‌ای بیندیشند. هر یک راه حلی دادند.
یکی گفت: چند نفر برویم داخل چاه و الاغ را بلند کنیم و به بیرون از چاه هدایتش کنیم.
دیگری گفت: می‌توانیم دور کمر الاغ طنابی ببندیم و آن را بالا بکشیم.
سومی گفت: اطراف چاه را بکنیم و یک سطح شیب‌دار درست کنیم تا الاغ از طریق آن بیرون بیاید (یک نظر نسبتا متفاوت و خلاقانه!).
ولی چاه بسیار عمیق بود و الاغ بسیار سنگین و بنابراین هیچ کدام از ایده‌ها عملی نبود. روستائیان وقتی دیدند به هیچ طریقی نمی‌توانند الاغ را از چاه بیرون بیاورند، علیرغم میل‌شان، تصمیم گرفتند الاغ را زنده به گور کنند تا زودتر بمیرد و بیشتر از این زجر نکشد. هر یک بیلی آوردند و با ناراحتی شروع کردند به پر کردن چاه. اما وقتی خاکها روی الاغ می‌ریخت، او خاکهای روی بدنش را می تکاند و زیر پایش می‌ریخت و وقتی خاک زیر پایش بالا می‌آمد سعی می کرد روی خاک‌ها بایستد. روستائیان هر چه بیشتر خاک ریختند، الاغ بالاتر آمد و بالاخره در برابر چشمان حیرت زده روستائیان الاغ بدون مشکل خاصی از چاه بیرون آمد!

داستان خلاقانه ناسا

ماجرای خلاقانه ناسا و مشکل خودکار :

گفته می‌شود وقتی ناسا برنامه فرستادن فضانوردان به فضا را آغاز کرد، با مشکل کوچکی روبرو شد. آنها دریافتند که خودکارهای موجود، در فضای کار نمی کنند. به دلیل عدم وجود جاذبه در فضا جوهر خودکار به سمت پایین جریان نمی یابد و روی سطح کاغذ نمی ریزد.
ناسا برای حل این مشکل با شرکت مشاورین اندرسون قرارداد بست. تحقیقات بیش از یک دهه طول کشید، ۱۲ میلیون دلار صرف شد و در نهایت آنها خودکاری طراحی کردند که در محیط بدون جاذبه می نوشت، زیر آب کار می کرد، روی هر سطحی حتی کریستال نیز می نوشت و از دمای زیر صفر تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد بالای صفر کار می کرد.
روس‌ها نیز در هنگان اعزام فضانوردان به فضا با چنین مشکلی روبرو شدند ولی آنها راه حل ساده تری داشتند:
آنها از مداد استفاده کردند! (به همین سادگی)
در واقع در دو کشور آمریکا و شوروی سابق از دو دیدگاه و روش مختلف برای حل این مساله استفاده کردند:
در آمریکا تمرکز روی راه‌حل (نوشتن در فضا با خودکار) بود. می‌خواستند خودکاری اختراع کنند که در شرایط بدون جاذبه بنویسد. ولی در شوروی تمرکز اصلی روی مشکل (نوشتن در فضا) بود و مهم نبود که این وسیله از جنس خودکار باشد، مداد باشد و یا حتی زغال باشد. مهم رفع مشکل و رسیدن به هدف، یعنی نوشتن در فضا بود.
در دو مثال فوق دیدیم که خلاقیت ساده تر از آن است که فکر می کنیم. فقط باید باور داشته باشیم که همه ما این توانایی خدادادی را داریم و با کمی تفکر و تغییر نگرش در برخورد با مسائل می توانیم به راحتی ایده های بکر و راه حل های منحصر به فردی برای مسائل و مشکلات پیدا کینم.

انسانهای خلاق و تعریف هایی دیگر از خلاقیت :

“انسان های خلاق” عبارتی که شاید هر روز به گوش شما بخورد و شما را به فکر یا بعضاً حسرت وادارد. به راستی آیا بعضی از انسان ها با خلاقیت ذاتی به دنیا می آیند یا در طول زندگی خود آن را کسب می کنند؟ آیا انسان های خلاق الزاماً باهوش ترند؟
خلاقیت ویژگی ای است که مرتبط باهوش هیجانی انسان هاست و همان طور که می دانید هوش هیجانی اکتسابی است. اما ما چه می توانیم بکنیم تا جزو انسان های خلاق به شمار آییم؟
خلاقیت یعنی از مسیر همیشگی نرو!
اگر مسیری که هر روز از طریق آن به مدرسه یا محل کار می رفتید مسدود شود چه می کنید؟
اگر برای طبخ غذا یکی از اقلام مورد نیازتان را کم داشته باشید چه می شود؟
اگر یکی از وسایل برقی تان از کار بیفتد چه کار می کنید؟
در این صورت باز می مانید و درمانده می شوید یا مسیر جدیدی برای رسیدن به مقصود خود پیدا می کنید؟
خلاقیت یعنی برای رسیدن به یک مقصد به وسعت محدوده ذهن شما راه وجود دارد. پس این محدوده را وسیع تر کنید. سعی کنید نقشه شهر را از بالا در ذهن خود تصور کنید. بی شمار راه وجود دارد که شما می توانید از آن ها به محل کارتان برسید. امروز یکی از آن ها را امتحان کنید. نترسید! چه چیزی از دست می دهید؟ زمانی که وقت کافی دارید این موضوع را تجربه کنید. مسلماً شما در شهر گم نمی شوید و از مسیری به مقصد خود خواهید رسید.آیا این توانایی را دارید که یک نوع غذا را به روش کمی متفاوت بپزید؟ مسلماً!

نوشته خلاقانه

فلسفه خلاقیت می گوید : از رفتن نباید ترسید ، هراس ما باید از این باشد که کسی رفتنمان را احساس نکند

تفکر خلاق چیست؟

یکی از مهم ترین وجوه تمایز انسان از دیگر موجودات ، قدرت تفکر و خلاقیت و قدرت دستکاری در ذهن و پدیده ها و قدرت کشف و تولید ابزار و اندیشه های جدید است ، همه انسانها کم و بیش خلاق هستند و این توانایی با درجات مختلف در همه انسانها وجود دارد مهم آن است که بتوانیم آنرا شکوفا کنیم و توسعه دهیم و به خدمت بگیریم تفکر خلاق می تواند بهترین وسیله و سلاح برای مبارزه با مشکلات روزمره ما باشد اگر انسان تفکر خلاق در وجود او شکوفا نشده باشد به محض بر خورد با مشکل نا امید می شوند واحساس می کنند که به انتهای خط رسیده اند ، تفکر خلاق به ما می آموزد وقتی با حادثه ای برخورد کردیم چگونه احساسمنفی خودرا به احساس مثبت تبدیل نمائیم
انواع تفکر
تفکر دو نوع است تفکر واگرا وتفکر همگرا
تفکر خلاق با تفکر واگرا رابطه ای مستقیم دارد افراد با تفکر واگرا سعی می کنند پدیده ها و امور و افکار را آن چنان که هست به راحتی قبول نکنند و نگاه متفاوتتری داشته باشند واز قالب های فکری همسان دور شوند وپدیده هارا با چشم دیگری نگاه کنند اما فکر های نو در تفکر هگرا کمتر راه دارد افراد امورات را با همان شکل که وجود دارد می پذیرند

مراحل تفکر خلاق:

۱- آمادگی : افراد به پدیده های اطراف نگاه می کند و توجه بیشتری می نماید تا خودرا برای تغیرات آماده نماید
۲- مطالعه : در این مرحله شخض با بررسی ومطالعه روابط بین پدیده هارا بهتر درک می کند وسعی دارد بر اطلاعات ودانش خود بیفزاید
۳- تغییر : در این مرحله انسان به روابط بین پدیده ها که ذهن اورا مشغول کرده اند پی می برد وبا سئوالات مختلف در ذهن به نقد وبررسی علل این پدیده ها می پردازد
۴- پختگی : در این مرحله شخص به درک وشناخت عمیق تری از روابط بین پدیده ها می رسد
۵- اشراق : که شخص به پاسخهای ناگهانی می رسد
۶- وارسی : فرد به بررسی بهترین ایده ها می پردازد تا صحت وسقم ودرستی آن مشخص شود
۷- اجرا : فرد افکار یا ایده های تدئید شده را به اجرا می گذارد.

 

بررسی خلاق و خلاقیت برای شناخت بیشتر :

امروزه بازار خلاقیت خیلی گرم است و افراد زیادی پیدا می‌شوند که ادعای خلاقیت دارند ولی آیا همه آنها طبق ادعایی که می‌کنند خلاق هستند؟
از کجا بفهمیم چه کسی خلاق است؟ نشانه‌های یک فرد خلاق چیست؟ اگر بخواهیم خلاق باشیم چگونه باید باشیم؟
از دیدگاهی، نخستین گام‌ها برای شناخت نحوه بازیابی خلاقیت، شناسایی خصوصیات افراد خلاق و درک چگونگی زندگی آنها می‌تواند باشد. بدین صورت که با دریافت این شناخت، خواهیم دانست که چه خصوصیات و ویژگی‌هایی را باید در خود احیا ساخته و از آنها مراقبت کنیم تا از این طریق خلاقیت‌مان در روند احیای مجدد قرار گیرد. با فهم این شاخصه‌ها و مراقبت از آنها در جریان زندگی روزمره بستر و مقدمات تجلی خلاقیت‌مان فراهم خواهد شد.
اما شاید پرداختن به این که چه کسی خلاق است و به چه کسی نباید خلاق گفت، کار چندان ساده‌ای نباشد، از آن جهت که، پاسخ‌گویی به این سؤال، ارتباطی مستقیم به تعریفی دارد که از خلاقیت می‌پذیریم. تعاریف مطرح شده برای خلاقیت متفاوت و گوناگون و گاهی ضد و نقیض است و معیارهای شناخت افراد خلاق و در نتیجه تعریف کیستی فرد خلاق را متغییر می‌سازد؛ با این حال در این‌جا سعی شده است آنچه را که اکثر صاحب‌نظران و محققان (درزمینه خلاقیت) مطرح کرده‌اند، عرض کنیم.

خلاق یعنی چه؟

خلاق یکی از اسامی خداوند است و به معنی بسیار خلق‌کننده، آفریننده، آفریدگار و در لغت‌نامه دهخدا معنا شده است. در اصطلاح، خلاق به کسی می‌گویند که در موقعیت‌های لازم و ضروری، در برخورد با مسائل، راه‌حل‌هایی مؤثر و کاربردی برای حل مسائل و رفع موانع ارائه می‌کند. عده‌ای پا را فراتر نهاده و چنین عقیده دارند که فرد خلاق نه‌ تنها در موقعیت‌های مختلف، ایده ارائه می‌کند بلکه خود آستین‌ها را بالا زده و تا عملی شدن ایده‌اش کار را پیگیری می‌کند. عده‌ای نیز چون “رابرت ویزبرگ” از آن جهت که خلاقیت را کاری عادی و روز مره تعریف می‌کنند، عقیده دارند که همگان در هر لحظه در حال خلاقیت‌اند و در نتیجه هر کسی شایسته لقب خلاق است و مسئله را این می‌دانند که کسی فعلاً به خلاقیت آنها پی نبرده است.
مثالی از این مورد، افراد خلاقی‌اند که در طی زندگی خود کسی آنها را نشناخت و پس از مرگشان تازه به خلاق بودن آنها پی بردند؛ از جمله وانگوگ، نقاش بزرگ که در فقر و گمنامی مرد. وی را بعدها بنیانگذار سبک اکسپرسیونیسم دانستند و آثار وی، به‌عنوان آثاری خلاق و گرانبها به شمار آمد. ولی در زمان حیاتش، کسی وی را خلاق ندانست و به قابلیت‌های هنری او توجه چندانی نشان نداد.
عبور روزمره ما از خیابان مثال دیگری در تایید این موضوع است که هر کسی را می‌توان خلاق دانست. این پندار براساس این تعریف خلاقیت است که: خلاقیت کاری است نو که تا به حال کسی آن‌را انجام نداده است.? تصور کنند از خیابانی شلوغ عبور می‌کنید و ماشین‌ها در حال حرکت هستند. کاری که شما انجام می‌دهید هیچ‌کس تابه‌حال در جهان انجام نداده است و انجام هم نخواهد داد و حتی اگر شما دست کسی را بگیرید و با هم از خیابان عبور کنید باز هم هیچ‌کدام مانند هم عبور نمی‌کنید.
توضیح اینکه، هیچ‌گاه ماشین‌هایی که در حال عبور از خیابان‌اند یک وضعیت توزیع ثابتی ندارند و ثانیاً هیچ دونفری به صورت یکسان از خیابان عبور نمی‌کنند (مکث‌ها و شروع به حرکت‌های آنها با هم متفاوت است). این، مثال قابل تعمقی است که سؤالی را برمی‌انگیزد و آن این که اگر همه ما خلاقیم و دائم در حال خلاقیت، پس چرا خلاقیت عده‌ای به چشم می‌آید و خلاقیت عده‌ای دیگر خیر؟ عده‌ای عنوان “خلاق” را می‌گیرند و مورد تشویق و توجهند و عده‌ای دیگر خیر؟ پاسخ شاید این است که برای درک خلاقیت و شناخت فرد خلاق، باید جامعه و مردم، خلاق‌شناس و پذیرنده خلاقیت باشند؛ باید نگاه “خلاق‌ بین” پیدا کنند. مردم خلاقیت‌ هایی را که برایشان قابل درک و فهم است، مورد تشویق قرار می‌دهند و نه غیر آن را. در این نگاه هر چه اعمالی که فرد انجام می‌دهد عام‌المنفعه‌تر شده، به‌گرفتن عنوان “خلاق” نزدیک‌تر می‌شود؛ (البته این تنها یکی از عوامل است.)
براساس نظریه‌ای دیگر، عده‌ای بر این عقیده‌اند که هرقدر فرد دانش، مهارت و ممارست بیشتری داشته و از حافظه قوی‌تری بهره‌مند بوده و قدرت تجزیه و تحلیل مسائل را از ابعاد متنوع‌‌تری دارا باشد، احتمال بیشتری دارد که ?خلاق? باشد. اکثر صاحب‌نظران در زمینه خلاقیت با این فهرست صفات موافق بوده و آن را معیاری برای اعطای لقب “خلاق” به فرد می‌‌‌دانند؛ تقریباً تمام کسانی که برای خلاقیت فرمول ارائه می‌کنند.

صفات یک فرد خلاق:

از دیگر صفاتی که برای افراد خلاق برمی‌شمرند و اکثر صاحب‌نظران با آن موافقند عبارتنداز:

۱) داشتن تخیل قوی
۲) کنجکاوی فراوان
۳) دقت خاص (دقت به مواردی که دیگران به آنها توجه ندارند)
۴) توانایی نوع دیگر دیدن مسائل و موضوعات
۵) شوخ طبعی و بذله‌گویی (به‌طور کلی دارای شخصیت غیرمتعارف و غیررسمی)
۶) توجه به زمان و وقت‌شناسی
۷) اعتماد به نفس بالا و وقار
۸) خودانگیختگی
۹) داشتن تفکر شهودی
۱۰) داشتن طرزفکر انتقادی
۱۱) نوعی شجاعت خاص در بیان آرا و نظرات خود و دفاع از آنها
۱۲) پذیرنده و یادگیرنده (عاشق و آماده یادگیری و دریافت از درون بیرون)

هرقدر نشانه‌های بیشتری از موارد یاد شده در فرد مشاهده شود، احتمال بروز خلاقیت در وی بیشتر خواهد بود. این موارد در واقع همان عوامل سنجش میزان خلاقیت افراد است.
مکانیزم‌هایی که برای سنجش میزان خلاق بودن، از آنها یاد می‌شود، درواقع مکانیزم‌هایی هستند که از طریق آنها میزان حضور و فعال بودن این ویژگی‌ها بررسی می‌شوند. البته باید دقت کرد چنان‌که بیان شد حضور این عوامل و خصوصیات در فرد تنها احتمال بروز خلاقیت توسط وی را افزایش می‌دهد و وجود اینها دلیل بروز حتمی خلاقیت در اشخاص نیست. به هر حال همیشه استثناء وجود دارد و ممکن است بعضی از افراد خلاق این خصوصیات را نداشته باشند. شاید به هیچ‌وجه نتوان قبل از آن که فرد در عمل، خلاقیتی را به‌خرج دهد گفت که وی خلاق هست یا نیست، تنها می‌توان با مشاهده حضور یا عدم حضور خصوصیات افراد خلاق در وی حدس زد که احتمال بروز خلاقیت از او زیاد است یا کم.

سخنان خلاقانه بزرگان

ذهنی که خلاق تربیت می شود ، با گوش می‌بیند و باچشم می‌شنود

نظرات متفاوت در مورد خلاقیت :

در اینجا سؤالی مطرح می‌شود و آن اینکه آیا خلاقیت، سبب بروز خصوصیات در افراد خلاق می‌شود یا این خصوصیات سبب خلاقیت می‌شوند؟
جواب به این سؤال مشکل و شاید غیر ممکن است. شاید بتوان گفت که خلاقیت و خصوصیات یاد شده لازم و ملزوم یا علت و معلول یکدیگرند و تفکیک‌ناپذیر هستند.
باوجود کلیه خصوصیاتی که برای فرد خلاق برشمرده شد، ویژگی‌های دیگری هم به آنها اطلاق شده است: ?خلاق کسی است که از بینش برخوردار است. او آنچه را که هیچ‌کس تا به حال ندیده و نشنیده می‌بیند و می‌شنود و به هستی ارائه می‌کند. از نظر وی خلاق درواقع کسی است که از خود چیزی ندارد و مجرایی بیش نیست. او نه در گذشته زندگی می‌کند و نه برای آینده. او فقط در لحظه و برای این لحظه زندگی می‌کند. این لحظه همه چیز است. او فردی است خودانگیخته. فرد خلاق باورهای زیادی را یدک نمی‌کشد او فقط حامل تجربه‌های خویش است. فرد خلاق نمی‌تواند راه رفته را طی کند بلکه باید خود، در میان جنگل‌های انبوه زندگی راه را بیابد؛ باید تنها گذر کند؟ کسی که چنین زندگی می‌کند هر لحظه در حال خلق خواهد بود و این همان معنی واژه خلاق است.
به هر حال نظرات گوناگونی در مورد اینکه به چه کسی می‌توان “خلاق” گفت وجود دارد که در بیشتر موارد جای تأمل دارند و اینجا به‌اندازه مجال، به معدودی از آنها پرداختیم. در پایان به ذکر چندین خصوصیت رفتاری افراد خلاق در زندگی روزمره اشاره می‌کنیم. آگاهی از این حالات می‌تواند به مدیران و مسئولان در شناسایی پرسنل خلاق و به اولیاء و مربیان در شناسایی کودکان و افراد خلاق کمک کند تا در صورت مشاهده این عوامل، این افراد را تحت توجه ویژه‌ قرار دهند.

چگونه خلاقیت خود را تقویت کنیم :

به‌طور حتم تا به حال دراین‌باره زیاد فکر کرده‌اید که خلاقیت چیست و چطور می‌توان آدم خلاقی بود.
بعضی‌ها فکر می‌کنند خلاقیت یعنی خلق چیزی از هیچ اما این‌طور نیست؛ در حقیقت خلاقیت نوعی توانایی در تولید ایده‌های نو از طریق ترکیب، تغییر و دوباره به‌کارگیری آنها در یک ترکیب و طرح جدید است. گاهی ممکن است در اثر این ترکیب و تغییر، ایده‌ای بسیار خلاقانه، برجسته و عالی ظهور کند و گاهی هم یک ایده ساده، خوب و عملی. در هر حال هر دو توانسته‌اند تأثیر شگفت‌انگیزی از خود برجای بگذارند. مطمئنم شما هم آرزو کرده‌اید که جزو آدم‌های خلاق باشید، نه؟

ایده های خلاقانه چیست و چطور ایده جدید تولید کنیم :

به طور حتم تا به حال در این باره زیاد فکر کرده‌اید که همه چیز اختراع شده و دیگر ایده یا خلاقیتی نیست که شما اجراش کنید?! بعضی‌ها فکر می‌کنند خلاقیت یعنی خلق چیزی از هیچ اما این‌طور نیست. در حقیقت، خلاقیت نوعی توانایی در تولید ایده‌های نو از طریق ترکیب، تغییر و دوباره به‌ کارگیری آنها و ارائه یک طرح جدید است.
گاهی ممکن است در اثر این ترکیب و تغییر، ایده‌ای بسیار خلاقانه، برجسته و عالی ظهور کند و گاهی هم یک ایده ساده، خوب و عملی. در هر حال هر دو توانسته‌اند تاثیر شگفت‌انگیزی از خود بر جای بگذارند. خلاق بودن به سن و سال ربطی ندارد. همه کودکان، نوجوانان و بزرگسالان از این توانایی و قابلیت برخوردارند و با توجه به نیروهای درونی خود- که عبارت است از مجموعه باورها، احساس‌ها، تربیت‌ها، باورهای متافیزیکی و پرورش آنها- می‌توانند خلاقیت را در خود تقویت کنند.
انسانی که برای اولین بار با ترکیب چند ماده خوراکی توانسته غذایی خوشمزه تهیه کند، بدون شک خلاقیت بالایی داشته است. افراد خلاق به سختی و با پشتکار فراوان تلاش می‌کنند تا ایده‌ای را در ذهن خود پرورش دهند و سپس به آفرینش راه‌حل‌های نو و سودمند در جهت عملی کردن آن ایده می‌پردازند. این جمله را هم از گوته – شاعر آلمانی- بگوییم تا امیدوارتر شوید؛ در مورد همه نوآوری‌ها و خلاقیت‌ها یک حقیقت ساده وجود دارد؛ از همان لحظه که شخص تصمیم به انجام کاری نو می‌گیرد، امدادهای غیبی به کمک او می‌آیند.

یک ایده خوب از کجا می‌آید؟

در مورد تکمیل کردن ایده‌های دیگران فکر کنید. اغلب ما در مورد تکمیل کردن وسایلی که به کار می‌بریم، کمتر فکر می‌کنیم؛ در حالی که گاهی اوقات این فکر کردن‌ها می‌تواند منجر به تکمیل کردن یک ایده قبلی و متحول شدن زندگی‌مان شود. همسر یکی از کارکنان شرکت کوکاکولا با دیدن خانواده‌ای که ۸ شیشه نوشابه را با خود به پارک آورده بودند به شوهرش پیشنهاد تولید نوشابه‌های خانواده امروزی را داد. شما هم می‌توانید در مورد تکمیل و بهتر شدن وسایلی که در منزلتان به کار می‌برید، فکر کنید و ایده‌های جدیدی ارائه دهید.

روش مخلوط و محلول در خلاقیت :

همان‌طور که در گوشی‌های تلفن همراه می‌بینید، ترکیب دوربین، رادیو، پخش و… ناشی از یک ایده خوب بوده است. بهتر است باز هم در مورد ترکیب اختراعات دیگر فکر کنید تا محصول کامل‌تر و بهتری تولید شود. در واقع این روش توسط بسیاری از افراد استفاده می‌شود. مثلا صاحب یک شرکت عروسک‌سازی وقتی مشاهده کرد در مهدکودک دختر کوچکش به او حروف الفبا یاد می‌دهند، به این فکر افتاد عروسکی بسازد که حروف الفبا را بخواند. او با این ایده توانست کودکان زیادی را به یادگیری حروف الفبا هنگام بازی با عروسک‌هایشان تشویق کند.

حس کنجکاوی را در خودتان تقویت کنید :

در مورد پدیده‌ها و اجسام بی‌تفاوت نباشید؛ سعی کنید در مورد آنها اطلاعات بیشتری به دست آورید و از دیگران در مورد نحوه کار یا ساخت آن سؤال کنید.

برای کودکان، از خودتان و خاطره‌هایتان قصه بگویید :

یکی از روش‌های پرورش خلاقیت در خود، قصه‌گویی برای کودکان است. سعی کنید بدون هیچ پیش‌زمینه‌ای درباره داستان، به قصه‌گویی برای فرزندتان مشغول شوید. این کار باعث می‌شود شما مدام برای ادامه قصه فکر کنید و در نتیجه باعث فعال شدن مغزتان می‌شود.

بازی‌های فکری انجام دهید :

بهتر است روزانه کمی‌ هم به انجام بازی‌های فکری مشغول شوید؛ معما و جدول حل کنید، پازل‌های مختلف را تکمیل کرده و بکوشید با این کارها به تقویت تمرکز فکر و فعالیت‌های ذهنی بپردازید.

هنرهای دستی و تجسمی را جدی بگیرید :

کارهای دستی مثل قلاب‌بافی، سبدسازی، تکه‌دوزی، تکه چسبانی، منبت‌کاری، مدل‌سازی و… تمرین‌های مفیدی جهت افزایش خلاقیت هستند. با وسایل دورریختنی، شروع به ساخت یک وسیله کنید؛ مثلا فکر کنید با بطری‌های پلاستیکی یا تشتک‌های نوشابه چه چیزی می‌توان ساخت. علاوه بر این کارها می‌توانید به هنرهای تجسمی ‌نیز بپردازید. به طور مثال نقاشی کنید یا مجسمه بسازید.

نویسندگی کنید :

بهتر است برای خودتان یک دفتر خاطرات تهیه کرده و مهم‌ترین اتفاقات روزانه‌تان را در آن ثبت کنید. نوشتن خاطره به نظم‌دهی ذهن و نیز افزایش خلاقیت کمک زیادی می‌کند. علاوه بر این، بهتر است نسبت به تهیه یک دفتر برای نوشتن داستان‌های کوتاه اقدام کنید. هر هفته یک داستان کوتاه بنویسید. بعد از چند ماه متوجه می‌شوید که ذهنتان فعال‌تر از گذشته شده است و می‌توانید نسبت به حل خلاقانه مشکلات و مسائل، بهتر و سریع‌تر اقدام کنید.

عوامل نابودگر خلاقیت:

تصور خود را درباره اینکه افراد خلاق، از بدو تولد خلاق هستند، از بین ببرید. چیزی که موجب می‌شود تا افراد خلاقیت بیشتری نسبت به دیگران داشته‌ باشند این است که آن‌ها خلاقیت خود را پرورش می‌دهند. در واقع، کارشناسان بر این باورند که خلاقیت در درجه اول یک مهارت اکتسابی است. مانند هر توانایی دیگری که شما یاد می‌گیرید، خلاقیت نیازمند کار و تلاش سخت‌تری است. اندازه‌ محدودی برای خلاق بودن وجود ندارد. باید با پشتکاری که طی روزهای متمادی انجام می‌دهید افکار و ایده‌های اصلی خود را معنی‌دار کنید. در بسیاری از موارد، بزرگترین چالشی که در مسیر وجود دارد عادت‌های شماست.

در اینجا به هشت مورد از بدترین نابودگران خلاقیت اشاره می‌کنیم. اگر آن‌ها را در زندگی خود احساس می‌کنید، از همین حالا حذفشان کنید :

۱. قضاوت زودرس :
برای خلاق‌بودن، باید این اجازه را به خود بدهید که ایده‌های جدیدی را خلق کنید و بدون قضاوت‌کردن نوآوری‌ آزادانه‌ای داشته‌ باشید. اگر که ایده‌های خود را خیلی زود مورد قضاوت قرار می‌دهید، این کار موجب می‌شود تا تفکرات بعدی شما از بین برود و از خلاقیت آن کاسته‌ شود. فرآیند‌ها را از هم تفکیک کنید و اجازه دهید تا حرکت اولیه ایده‌ها بدون توقف در جریان باشد و برای انتخاب و پالایش بهترین آن‌ها زمان دیگری را تعیین کنید.
۲. نداشتن شجاعت :
اگر از قرارگیری در فرصت‌ها واهمه دارید، جسارت افتادن در مسیرهای جدید را ندارید و از اینکه مسیر پیش رو برای پیمودن توسط شما مناسب نباشد، می‌ترسید، تنها کاری را می‌کنید که در عوض سرمایه‌گذاری در مسیرهای اصلی تنها به فکر یافتن مشکلات بعدی هستید. بدانید که خلاقیت به فرصت‌ها و شجاعت شما نیاز دارد. بنابراین ترس بزرگترین دشمن خلاقیت است.
۳. اجتناب از شکست :
هنگامی که از شکست می‌ترسید نمی‌توانید با خلاقیت و جسورانه کار کنید. اگر هدف شما این است که از شکست و اشتباهات پرهیز کنید، به‌زودی و بی سروصدا با آن مواجه خواهید شد. خلاقیت یعنی در نظر گرفتن شانس و جسارت برای فرصت‌هایی که گاهی به بن‌بست می‌خورند. ایده‌های بزرگی که در ذهن شما شکل می‌گیرد از تمامی اشتباهات احمقانه‌ای که رخ می‌دهد ارزشمندتر است.
۴. مقایسه خود با دیگران :
زمانی که خودتان را با بقیه مقایسه می‌کنید، نوآوری و تخیلات منحصر به فرد خود را از بین می‌برید. استانداردهایی را برای خلاقیت خود در نظر بگیرد و شخصیت خود را با افراد دیگر مقایسه نکنید. اجازه دهید تا متفاوت باشید و روحیه سازندگی در خود ایجاد کنید.
۵. احساس ناراحتی و بلاتکلیفی :
بسیاری از مردم ترس مبهمی را در خود دارند؛ آن‌ها می‌خواهند تنها با حس‌کردن موضوعات مختلف آن‌ها را درک کنند. اما خلاقیت احتیاج به شجاعت دارد تا یقین ایجاد کند. با شجاعت است که انسان بی‌پروا می‌شود و از این طریق خلاقیت مسیر خود را می‌یابد. خلاقیت یک عادت است و بهترین خلاقیت‌ها ‌در نتیجه عادات خوبی است که به شما اجازه استفاده از تخیلات و نوآوری می‌دهد. برای خلاقیت موثر، باید ترس از اشتباه‌بودن را فراموش کنید.
۶. انتقاد شخصی :
بازخورد همیشه خوب است و انتقاد در صورتی اشکال ندارد که شخصا انجام نشود. همه ما به کسانی احتیاج داریم که به ما بازخورد دهند، تا بدانیم که چگونه پیشرفت نماییم. ترس از نقدشدن همان ترس از رشد است.
۷. عدم اعتماد به نفس :
سطح معینی از عدم اطمینان همیشه با هر عمل خلاقی عجین شده‌ است و اندازه‌گیری اعتماد به نفس نشان از سلامتی ما دارد، اما در صورتی که عدم اعتماد به نفس شدید و طولانی‌مدت باشد، می‌تواند توانایی‌های شما را کاهش دهد. بهترین راه برای سازندگی، برقراری ارتباط با اعتماد به نفس است.
۸. تجزیه و تحلیل ناقص :
این موضوع وضعیت وحشتناکی را برای شما ایجاد می‌کند و به دلیل تفکرات بیش‌ از حد توانایی تصمیم‌گیری را از شما سلب می‌کند. هر شخص خلاق می‌داند که تفکر بی‌جا و بیش از اندازه می‌تواند بزرگترین دشمن خلاقیت محسوب گردد. اگر می‌خواهید خلاق باشید، این موضوع را به یاد داشته‌ باشید: هرچه مهارت خلاقیت خود را بیشتر پرورش دهید، در وضعیت بهتری از آن قرار خواهید گرفت.

نتیجه گیری و سخن پایانی :

ما در پیج خلاقیت کتاب ها و صفحات اینترنتی مختلف را زیر و رو کردیم تا یک مقاله جامع در مورد خلاقیت در اختیار شما عزیزان قرار بدیم و حتی هر چند مدت این مطلب رو ویرایش و آپدیت میکنیم تا تجربیات و مواد جدید رو بهش اضافه کنیم. پس هر چند مدت با سرچ کلمه پیج خلاقیت در گوگل دوباره به این مطلب سر بزنید و نظرات و تجربیات خودتون رو در مورد خلاقیت بنویسید تا ما و سایز خوانندگان این مطلب از تجربیات شما استفاده کنیم و بتونیم از دیروز خلاق تر بشیم.
امیدوارم که توانسته باشم مطلبی شایسته شما عزیزان منتشر کنیم

منتظر نظرات شما هستیم
هر نظر یعنی یک خوانده٬ لطفا حتما نظر بدین تا ما فید بکی از مطلب ارایه شده داشته باشیم.

با تشکر کادر مدیریتی پیج خلاقیت

فرید مسعودی
فرید مسعودی
همیشه آرزو داشتم یک منبع ایرانی خلاقیت می بود تا علاوه بر یادگیری ساده تر خلاقیت ، از پیشنهادات آموزشی آن استفاده میکردم. آن آرزو، اکنون، "پیج خلاقیت" نام دارد.

6 دیدگاه ها

  1. دکتر مریم موسوی گفت:

    مرسی از شما فرید عزیز و کادر مدیریتی پیج خلاقیت برای منتشر کردن این مطلب جامع و کامل در باره خلاقیت، واقعا لذت بردم، سپاس از شما
    برای تکمیل تر شدن لطفا در بخش انواع تفکر ها کمی بیشتر در مورد تفکر واگرا بحث کنید.ممنون

  2. غفور گفت:

    خیلی عالی بود

  3. پریسا گفت:

    درود
    عالی بود

  4. ندا قنبري گفت:

    وقت خوش
    مطالب کامل و عالی هستند
    متشکرم
    موفق باشید

  5. ندا قنبری گفت:

    مطالب عالی و جامع هستند و منو تشویق به شروع کاری در این زمینه کردند
    با آرزوی موفقیت بیشتر برای همه ی ما
    سپاس فراوان برای تلاش و حضورتون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Show Buttons
Hide Buttons